Αρχαιολογικά Ανάλεκτα

 

Η Αποκάλυψη

της «Αθηνάς της Λαοδικείας»

στο Δυτικό Θέατρο

 

 

✏️ Της Αικ.Γ.Δασκαλοπούλου
 
 
Στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων ανασκαφικών εργασιών και του προγράμματος «Κληρονομιά για το Μέλλον» στην αρχαία πόλη της Λαοδικείας επί τω Λύκω, ήρθε στο φως ένα εύρημα υψίστης καλλιτεχνικής και ιστορικής αξίας. Κατά τη διάρκεια καθαρισμού και αναστήλωσης του κτιρίου της σκηνής του Δυτικού Θεάτρου, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν ένα επιβλητικό μαρμάρινο άγαλμα της θεάς Αθηνάς, το οποίο, παρά την απουσία της κεφαλής, προκαλεί δέος με το μέγεθος και την ποιότητα της λάξευσής του.
 
Το Χρονικό της Ευρέσεως
Το άγαλμα ενετοπίσθη καταχωμένο ανάμεσα σε ερείπια και δομικά υλικά στον εξωτερικό τοίχο της σκηνής (στο σημείο που ορίζεται αρχιτεκτονικά ως postscaenium). Βρέθηκε σε πρηνή θέση (μπρούμυτα), γεγονός που πιθανώς συνέβαλε στη διατήρηση των λεπτομερειών της πρόσθιας όψεώς του. Το ύψος του αγγίζει τα 2 μέτρα, κατατάσσοντάς το στα μνημειώδη γλυπτά της πόλεως.
 
Τυπολογική και Τεχνοτροπική Ανάλυση
Η θεά απεικονίζεται όρθια επί κυκλικής βάσεως. Φέρει τον κλασικό ποδήρη πέπλο, ενώ στο στήθος της δεσπόζει η αιγίδα, διακοσμημένη με την κεφαλή της Μέδουσας (Γοργόνειον) και πλαισιωμένη από ελισσόμενα φίδια, τουτέστιν σύμβολα προστασίας και αποτροπής του κακού.
 
Ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν δύο στοιχεία:
Η Χλαμύδα (Hylamis)
Η Αθηνά φέρει μια ιδιαίτερη κοντή χλαμύδα γύρω από τον λαιμό, μια τυπολογία που θεωρείται σπάνια για την εικονογραφία της θεάς και υποδεικνύει την εργασία ενός προικισμένου καλλιτέχνη που εφήρμοσε τοπικές ή πρωτότυπες υφολογικές παραλλαγές.
Η «Αδρή» Οπισθόπλευρη Εργασία
Το πίσω μέρος του γλυπτού παραμένει αδούλευτο. Αυτό οδηγεί στο ασφαλές συμπέρασμα ότι το άγαλμα προορίζετο για τοποθέτηση σε εσοχή ή ανάμεσα στους κίονες της τριώροφης σκηνής του θεάτρου, ώστε να είναι ορατόν μόνο από την πρόσοψη.
Χρονολόγηση και Ιστορικό Πλαίσιο
 
Με βάση την τεχνοτροπία των πτυχώσεων και την απόδοση των λεπτομερειών, οι ειδικοί εντάσσουν το έργο στον 1ο αιώνα π.κ.ε. ή στις αρχές του 1ου αιώνος μ.κ.ε., ταυτίζοντάς το με την κλασικιστική τεχνοτροπία της Αυγούστειας περιόδου.
 
Η Λαοδίκεια, υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα εμπορικά και καλλιτεχνικά κέντρα της Μικράς Ασίας. Η παρουσία της Αθηνάς στο Δυτικό Θέατρον, έναν χώρο όπου απαγγέλλοντο τα ομηρικά έπη, υπογραμμίζει τον ρόλο της θεάς όχι μόνον ως προστάτιδας του πολέμου, αλλά και της σοφίας και των τεχνών.
 
Εν κατακλείδι, αν και η έρευνα για τον εντοπισμό της κεφαλής συνεχίζεται, η «Αθηνά της Λαοδικείας» αποτελεί ήδη ένα από τα σημαντικότερα αποκτήματα του Μουσείου του Ντενιζλί.
Το εύρημα αυτό προσθέτει μια πολύτιμη ψηφίδα στην κατανόηση της γλυπτικής παραγωγής της ελληνορωμαϊκής Ασίας και επιβεβαιώνει την αίγλη μιας πόλεως που κάποτε ανταγωνιζόταν σε πλούτο και πολιτισμό τις μεγαλύτερες μητροπόλεις του αρχαίου κόσμου.
 
📚📖 Βιβλιογραφία και πηγές:
📸 Εικόνες: Διαδίκτυον