«Μπλοκ 15»: Πρόοδος ή στασιμότητα 


για το Μουσείο Εθνικής Αντίστασης;



Η απάντηση της Δημοτικής Αρχής

στην ερώτηση του επικεφαλής της μείζονος αντιπολίτευσης,

Βαγγέλη Ντηνιακού

 

 

 

 

Το Μπλοκ 15 στο Στρατόπεδο Χαϊδαρίου αποτελεί έναν από τους βαρύτερους τόπους ιστορικής φόρτισης της χώρας. Εκεί όπου, κατά την Κατοχή, κρατήθηκαν χιλιάδες άνθρωποι - αντιστασιακοί όλων των οργανώσεων, μέλη του ΚΚΕ, Εβραίοι πριν οδηγηθούν στο Άουσβιτς, πολιτικές και πνευματικές προσωπικότητες - και από όπου πολλοί οδηγήθηκαν στην εκτέλεση. 


Ο χώρος έχει καταγραφεί ήδη από το 1944, ακόμη και στον διεθνή Τύπο, ως ένα από τα μεγαλύτερα στρατόπεδα κράτησης στη ναζιστικά κατεχόμενη Ευρώπη. Η μετατροπή του σε Μουσείο Εθνικής Αντίστασης δεν αποτελεί συγκυριακή ιδέα. Από τις παρεμβάσεις της Μελίνα Μερκούρη έως τις μεταγενέστερες αποφάσεις του Δήμου Χαϊδαρίου για την αναγνώριση του χώρου ως Ιστορικού Τόπου, η κατεύθυνση ήταν σαφής. Εκείνο που έλειπε ήταν η μεθοδική διοικητική επίλυση των εκκρεμοτήτων. 


Κομβικό ζήτημα υπήρξε - και παραμένει - η αυτοτελής πρόσβαση στον χώρο. Η λειτουργία μουσείου εντός ενεργού στρατοπέδου προϋποθέτει ξεχωριστή είσοδο, ώστε οι επισκέπτες να μην διέρχονται από στρατιωτική πύλη. 


Κατά την προηγούμενη δημοτική περίοδο, δηλαδή επί δημαρχίας Βαγγέλη Ντηνιακού, το θέμα αυτό αντιμετωπίστηκε με συγκεκριμένη τεχνική πρόταση: χάραξη οδού από την πλευρά του Δάσους, σε συνέχεια του δρόμου μετά το Αθλητικό Κέντρο, με κατάληξη στην πίσω όψη του Μπλοκ 15. Η πρόταση δεν έμεινε σε επίπεδο διακήρυξης. 


Σε συνεργασία με την Υπουργό Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, και τον τότε Υφυπουργό Εθνικής Άμυνας, Αλκιβιάδη Στεφανή, εκδόθηκε απόφαση του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, με την οποία προβλέφθηκε ρητά η δημιουργία ξεχωριστής εισόδου για τη μελλοντική λειτουργία του Μουσείου. Η θεσμική αυτή εξέλιξη αποτέλεσε ουσιαστικό βήμα ωρίμανσης του έργου, ενώ παράλληλα άνοιξε η συζήτηση ώστε ο Δήμος Χαϊδαρίου να μην επιβαρυνθεί με τέλη ή δυσανάλογες υποχρεώσεις. Οι δημοτικές εκλογές, όμως, έβαλαν φρένο στις εξελίξεις. Η αλλαγή σκυτάλης στον δήμο έφερε στον δημαρχιακό θώκο τον κ. Σελέκο και τη Λαϊκή Συσπείρωση και τα βήματα που είχαν ξεκινήσει σταμάτησαν. 


Ωστόσο, η πρόσφατη απόκτηση από το Υπουργείο Πολιτισμού των φωτογραφιών-ντοκουμέντων της εκτέλεσης των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή αναζωπύρωσε – δικαίως - τη συζήτηση για την ανάγκη δράσης. Έχουν γίνει, όμως, ουσιαστικά βήματα, ή πρόκειται για ένα ακόμα ευχολόγιο;


Μάλλον, όπως φαίνεται, ισχύει το δεύτερο και για αυτό αρκετοί Χαϊδαριώτες αντέδρασαν στο προ λίγων ημερών αίτημα του Δήμου Χαϊδαρίου προς την Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, για απόδοση ψηφιακού αντιγράφου των φωτογραφιών. Η αντίδραση οφειλόταν στο ότι η Διοίκηση Σελέκου, μολονότι είχε την ευκαιρία, δεν ασχολήθηκε με το Μπλοκ 15. Δεν υλοποίησε την ξεχωριστή είσοδο που είχε εξασφαλιστεί από τη Διοίκηση Ντηνιακού και δεν ασχολήθηκε με τη λειτουργεία του Μουσείου. Αντιθέτως το «θυμήθηκε» - όπως λένε κάποιοι - όταν το θέμα ήρθε στην επικαιρότητα, λόγω των φωτογραφιών. 


Στο πλαίσιο της διαδικασίας των «Ερωτήσεων Λογοδοσίας», ο Βαγγέλης Ντηνιακός έφερε το θέμα στο Δημοτικό Συμβούλιο. Ζήτησε σαφείς απαντήσεις για τις ενέργειες της σημερινής διοίκησης, το χρονοδιάγραμμα και τον σχεδιασμό για την πλήρη προσβασιμότητα και λειτουργία του Μουσείου. Υπενθύμισε ότι «πέραν των εκπαιδευτικών επισκέψεων και των σχετικών δελτίων Τύπου - ενέργειες θεμιτές, αλλά περιορισμένες - το κρίσιμο είναι η υλοποίηση της θεσμικά κατοχυρωμένης πρόσβασης, για την λειτουργία του Μουσείου». Σύμφωνα με όσα καταγράφονται, πάντως, καθαρή απάντηση δεν έλαβε. 


Ο κ. Σελέκος, απαντώντας, ανέφερε μεταξύ άλλων πως ο δήμος δεν έχει στα χέρια του κάποιο σχέδιο για τη διάνοιξη δρόμου και πως είχε σκοπό να κάνει ραντεβού για το θέμα αυτό στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Το ραντεβού, όμως, ακυρώθηκε, εξαιτίας των εξελίξεων με την υπόθεση του Πάρκου Νεολαίας. 


Η διατήρηση του μνημειακού χαρακτήρα του στρατοπέδου δεν είναι αφηρημένη έννοια. Η λειτουργία μουσείου θωρακίζει τον χώρο απέναντι σε μελλοντικές σκέψεις οικοπεδοποίησης ή εμπορικής αξιοποίησης. Ενισχύει την εκπαιδευτική διάσταση, εδραιώνει τη διεθνή αναγνώριση και αποδίδει στους πολίτες έναν τόπο ιστορικής αυτογνωσίας. 


Στην πολιτική, οι διακηρύξεις έχουν αξία όταν συνοδεύονται από πράξεις. Στην περίπτωση του Μπλοκ 15, πράξεις υπήρξαν σε επίπεδο αδειοδοτήσεων και θεσμικών αποφάσεων. Το ζητούμενο πλέον είναι η συνέχιση και η ολοκλήρωση. Η μνήμη δεν μπορεί να λειτουργεί επιλεκτικά, δεν μπορεί να ενεργοποιείται μόνο όταν η συγκυρία το επιβάλλει ούτε να γίνει κομματικό μπαϊράκι.