Η Κοινωνική Παρέμβαση Δυτικά
στέλνει ηχηρό μήνυμα κατά του φασισμού
από το μαρτυρικό ΔΙΣΤΟΜΟ
Με μεγάλη επιτυχία υλοποιήθηκε η επίσκεψη – προσκύνημα στο μαρτυρικό ΔΙΣΤΟΜΟ, λίγες εβδομάδες πριν την μαύρη επέτειο της σφαγής του ΔΙΣΤΟΜΟΥ, που διοργανώθηκε από την ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΔΥΤΙΚΑ την Κυριακή 26 Απριλίου 2026, στα πλαίσια της 5ετους αντιφασιστικής της δράσης. ΑΠΟ ΤΟ ΜΑΡΤΥΡΙΚΟ ΔΙΣΤΟΜΟ
Επισκεφθήκαμε το Μουσείο θυμάτων ναζισμού Διστόμου, ένα ζωντανό μνημείο της σφαγής του Διστόμου, που ιδρύθηκε το 2005 με πρωτοβουλία του Δήμου Διστόμου. Εκεί παρακολουθήσαμε ένα ιδιαίτερα συγκινητικό ντοκιμαντέρ για τη σφαγή, παραγωγής του Δήμου Διστόμου με τις ιδιαίτερα συγκινητικές μαρτυρίες των επιζόντων της σφαγής.
Στη συνέχεια η Επιμελήτρια του Μουσείου και Αρχαιολόγος, Αμαλία Παπαϊωάννου, μας έκανε αναλυτική ενημέρωση για τα ιστορικά γεγονότα, τις εικόνες φρίκης την ώρα της σφαγής και μετά, για το διαρκές πένθος των Διστομιτών, για την τύχη των ορφανών, για το έγκλημα που έμεινε ατιμώρητο, για τον αγώνα της διεκδίκησης των Γερμανικών αποζημιώσεων κ.α. Ακολούθησε μεγάλης διάρκειας και ουσιαστική συζήτηση, γιατί στο ανθρώπινο μυαλό δεν χωρούν τέτοιες εικόνες φρίκης.
Στον αγώνα για τη διεκδίκηση των γερμανικών αποζημιώσεων πρωτοστάτησε ο δικηγόρος, πρώην Νομάρχης, πρώην Ευρωβουλευτής και ιδρυτικό μέλος του ΠΑΣΟΚ Γιάννης Σταμούλης. Ο αγώνας συνεχίζεται έως σήμερα από τον σημερινό Δήμαρχο Διστόμου Γιάννη Σταθά.
Περιηγηθήκαμε στη Βιβλιοθήκη του Μουσείου θυμάτων ναζισμού Διστόμου, όπου εκτίθενται ιστορικές μαρτυρίες, φωτογραφίες, βιβλία, εφημερίδες και περιοδικά από τη σφαγή του Διστόμου, όπου μας έγινε αναλυτική ενημέρωση από την Επιμελήτρια του Μουσείου Αμαλία Παπαϊωάννου. Ξεχωριστή θέση στη βιβλιοθήκη έχει η διάσημη φωτογραφία της Μαρίας Παντίσκα στον τάφο της μάνας της που έγινε εξώφυλλο στο περιοδικό LIFE του Ιουνίου 1944.
Η φωτογραφία είναι έργο του φωτογράφου Ντμίτρι Κέσελ και συνόδευε το άρθρο του για τις θηριωδίες των Γερμανών στην Ελλάδα, με τίτλο «What the Germans did to Greece»
Στη βιβλιοθήκη ξεχωρίζει επίσης η φωτογραφία του Διστομίτη, φοιτητή της Σχολής Καλών Τεχνών Γιάννη Καϊλη που δολοφονήθηκε το Φεβρουάριο του 1974 και ο θάνατός του αποδόθηκε σε αυτοκτονία. Ο Γιάννης Καϊλης είχε γράψει τα συνθήματα “ΕΞΩ ΤΟ ΝΑΤΟ”, “ΕΞΩ ΟΙ ΗΠΑ” στην Πύλη του Πολυτεχνείου τις ημέρες της εξέγερσης και θεωρείται ότι είναι ο 25ος νεκρός του Πολυτεχνείου. Πολύ συγκινητική ήταν η στιγμή της συνάντησής μας με την Ελένη Παπαλεωνίδα, αδελφή του Γιάννη Καϊλη με την οποία συνομιλήσαμε και είχαμε την ευκαιρία να μάθουμε περισσότερες λεπτομέρειες για το τραγικό γεγονός και για την εξέλιξη της υπόθεσης.
Επισκεφθήκαμε το Μαυσωλείο των θυμάτων του Διστόμου, που βρίσκεται στο λόφο Κανάλες. Το Μαυσωλείο αποπερατώθηκε το 1976 με χρήματα της ερανικής επιτροπής της κοινότητας Διστόμου και αποτελεί ένα λιτό μνημείο αφιερωμένο στη μνήμη των 223 σφαγιασθέντων. Το 1978 πραγματοποιήθηκε η μετακομιδή των οστών των θυμάτων, που ήταν θαμμένα ως τότε στις αυλές των σπιτιών τους και σήμερα φυλάσσονται στο οστεοφυλάκιο που βρίσκεται στο ίδιο σημείο.
Η μαρμάρινη σύνθεση σε 7 ενότητες με την επιγραφή “ΜΑΡΤΥΡΙΚΟ ΔΙΣΤΟΜΟ 10-6-1944. ΗΜΕΡΑ ΣΦΑΓΗΣ ΚΑΙ ΟΛΕΘΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΝΑΖΙΣΤΙΚΑ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑΤΑ”, είναι έργο του γλύπτη Στέλιου Τριάντη.
Εκεί βρίσκονται και οι μαρμάρινες πλάκες με χαραγμένα τα ονόματα όλων των θυμάτων της ναζιστικής θηριωδίας.
Ακολούθησε ιστορικός περίπατος σε σημεία του χωριού που συνδέονται με τη σφαγή του Διστόμου, που διοργανώθηκε ειδικά για εμάς από την Αρχαιολόγο Αμαλία Παπαϊωάννου.
